654 بوده است ، و به روايت ابن العبرى در محتضر الدّول ص 462 در سنهء 653 ، و به روايت جامع التّواريخ طبع كاترمر ص 220 - 224 در سنهء 655 « 1 » . و سپس در وقت جازم العزمى هولاكو به فتح بغداد در اواخر سنهء 655 فرمان داد تا لشكرهاى جرماغون و بايجو نويان كه يورت ايشان در روم معيّن بود بر ميمنه از طرف اربل به موصل آيند و از جسر موصل گذشته در جانب غربى بغداد نزول كنند ( جامع التّواريخ طبع كاترمر ص 262 ) . در نهم محرّم 656 بايجو نويان و بوقا تيمور و سونجاق نوين به موعدى كه بود از راه دجيل از دجله گذشته به حدود نهر عيسى رسيدند و سه‌شنبه منتصف محرّم بر جانب غربى بغداد مستولى شدند و در محلّات شهر به كنار دجله فرودآمدند و در 22 محرّم ابتداء حرب كردند هولاكو از طريق خراسان و بايجو و سونجاق از جانب غربى آنجا كه بيمارستان عضدى است ( ايضا ص 278 - 282 ) . - و پس از فتح بغداد و تصميم هولاكو به حركت به جانب شام در رمضان 657 بايجو و سنكقور را بر ميمنهء خود تعيين نمود ( ايضا ص 328 ) . و ازين به بعد در جامع التّواريخ جلد هولاكو ديگر هيچ اسمى ظاهرا از بايجو صاحب ترجمه نيست ، ولى در همان كتاب در جلد متعلّق به اقوام ترك و مغول تتمّهء احوال او و اولاد او را رشيد الدّين به تفصيل ذيل بيان نموده است ، در فصل راجع به قوم يسوت از اقوام مغول گويد : « و قدان كه امير بزرگ و حاكم بوده و بوقاى كه بزرگ بيتكچيان بوده و بايجو نويان نيز

--> ( 1 ) - به اين مناسبت يادآورى مىكنيم كه صاحب جامع التّواريخ را درين مورد يعنى در مورد لشكركشى دوّم بايجو به روم خبط فاحش بسيار عجيبى روى داده است از قرار ذيل : پس از آنكه در ابتداى اين فصل تصريح كرده كه در سنهء خمس و خمسين و ستّمائة بايجو نويان به فرمان هولاكو به روم بازگشت گويد ( ص 224 ) : « و در آن وقت سلطان روم غياث الدّين كيخسرو پسر علاء الدّين بود به موضع كوسه داغ با بايجو نويان مصاف داد و شكسته شد بايجو تمامت روم را بگرفت و قتل و غارت كرد » انتهى . و حال آنكه سلطان غياث الدّين كيخسرو يازده سال قبل ازين تاريخ در سنهء 644 وفات نموده بوده ( گزيده 484 و منجّم‌باشى 2 : 569 ) ، و جنگ بايجو نويان با سلطان غياث الدّين كيخسرو در كوسه داغ چهارده سال قبل از ورود هولاكو به ايران بوده است در 6 محرّم سنهء 641 ( رجوع به ما سبق ص 891 ) نه در سنهء 655 . و اين جنگى كه پس از ورود هولاكو به ايران بايجو نويان با سلاجقهء روم نمود با سلطان غياث الدّين كيخسرو كه چنان كه گفتيم يازده سال قبل ازين تاريخ وفات كرده بوده نبود بلكه با پسر او سلطان عزّ الدّين كيكاوس ثانى ( 644 - 654 ) بود در 23 رمضان سنهء 654 ( ابن بيبى 287 ) ، و در كوسه داغ نيز نبود بلكه در خان سلطان بود ما بين قونيه و آقسرا ( مختصر الدّول 462 ) . پس چنان كه ملاحظه مىشود اين فصل جامع التّواريخ حاوى چندين سهو فاحش بسيار بزرگ است ، و واضح است كه جامع التّواريخ لشكركشى دوّم بايجو را به روم در 654 با لشكركشى اوّل او به همان مملكت در 640 - 641 اشتباه كرده است .